EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

CÜMLENİN UNSURLARI(ÖGELERİ) NEDİR? ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

CÜMLENİN UNSURLARI (ÖGELERİ) NEDİR? ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

 

 

CÜMLENİN ÖGELERİ

  

CÜMLE NEDİR?

       Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir hareketi, bir durumu, bir haberi, bir dileği veya bir olayı tam bir yargı halinde eksiksiz olarak ifade eden sözcük grubuna cümle denir.

      Bir cümlenin oluşabilmesi için temel ögelerin yani özne ile yüklemin varlığı yeterlidir. Yardımcı öge olan nesne ve tümleçler cümleyi ancak daha da ayrıntılı olarak ifade etmemize yarar.

  

ÖRNEK:

   * Aldım. (Cümle sadece yüklem ve gizli özneden oluşmuştur.)

   * Ben aldım. (Cümle yüklem ve özneden oluşmuştur.)

   * Ben elma aldım. (Cümle yüklem, özne ve nesneden oluşmuştur.)

   * Ben pazardan elma aldım. (Cümle yüklem, özne, nesne ve dolaylı tümleçten oluşmuştur.)

   * Ben bugün pazardan elma aldım. (Cümle yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümlecinden oluşmuştur.)

   * Ben bugün pazardan aceleyle elma aldım. (Cümle yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümlecinden oluşmuştur.)

  

CÜMLENİN ÖGELERİ

      Sözcük veya sözcük gruplarının bir cümleyi oluştururken üstlenmiş oldukları çeşitli görevlere cümlenin ögeleri (cümlenin unsurları) denir.

  

CÜMLENİN BAŞLICA UNSURLARI:

 a) Temel ögeler (unsurlar):  Yüklem, özne

 b) Yardımcı ögeler (unsurlar): Nesne, Dolaylı Tümleç, Zarf(belirteç) Tümleci, Edat(ilgeç) Tümleci

 

 

CÜMLENİN ÖGELERİNİ BULURKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR:

 a) Cümlenin ögelerini bulurken önce yüklem, sonra özne bulunur. Daha sonra ise sırasıyla nesne ve tümleçler bulunur. Yalnız nesne ve tümleçleri bulurken mutlaka sorular özne ve yüklemle birlikte sorulmalıdır.

  

ÖRNEK:

    * Mehtap dün gece kardeşini hastaneye götürmüş.

      (Götürmüş: Yüklem)

      (Götüren kim? Mehtap: Özne)

      (Mehtap kimi götürmüş? Kardeşini: Nesne)

      (Mehtap kardeşini nereye götürmüş? Hastaneye: Dolaylı tümleç)

      (Mehtap kardeşini ne zaman götürmüş? Dün gece: Zarf tümleci)

  

b) Cümlenin ögeleri bulunurken isim ve sıfat tamlamaları ister uzun olsun ister kısa asla bölünmez.  

 ÖRNEK:

    * Uzun boylu sarışın bir adam, elindeki kanlı bir bıçakla, yerde yatan adamı öldürmüştü.

       Uzun boylu sarışın bir adam:Özne (Sıfat tamlamasından oluşmuş)

       Elindeki kanlı bir bıçakla: Edat tümleci (Sıfat tamlamasından oluşmuş)

       Yerde yatan adamı: Nesne (Sıfat tamlamasından oluşmuş)

   

* Mahallenin gençleri, evin önündeki arabanın camlarını demir çubuklarla kırmışlar.

       Mahallenin gençleri:Özne (İsim tamlamasından oluşmuş)

       Demir çubuklarla: Edat tümleci (İsim tamlamasından oluşmuş)

       Evin önündeki arabanın camlarını: Nesne (İsim tamlamasından oluşmuş)

  

 c) Cümlenin ögeleri bulunurken deyimler, söz grupları ve birleşik fiiller asla bölünmez.  

 ÖRNEK:

    * Küçük çocuk soğuk su içtiği için hasta olmuştu.

       Küçük çocuk:Özne (Sıfat tamlamasından oluşmuş)

       Soğuk su içtiği için: Edat tümleci (Zarf-fiil grubundan oluşmuş)

       Hasta olmuştu: Yüklem (Birleşik fiilden oluşmuş)

   

   * Dün kötü bir haber kulağına çalınmıştı.

       Kötü bir haber:Özne (Sıfat tamlamasından oluşmuş)

       Dün: Zarf(belirteç) tümleci

       Kulağına çalınmıştı: Yüklem (Deyimden oluşmuş)   

  

 d) Cümlenin ögelerini daha kolay yoldan doğru bir şekilde bulmak için soru cümleleri cevap cümlesine, olumsuz cümle olumlu cümleye, devrik cümleler kurallı cümleye çevrilmelidir.  

 ÖRNEK:

    * Aldığım elbiseler güzel değil miydi? (güzel değil miydi: yüklem, aldığım elbiseler: özne)

       Aldığın elbiseler güzeldi. (güzeldi: yüklem, aldığın elbiseler: özne)

   

   * Dünkü toplantıya niçin katılmadın? (katılmadı: yüklem, sen: gizli özne, dünkü toplantıya: dolaylı tümleç, niçin: edat tümleci)

    * Dünkü toplantıya hasta olduğum için katılmadım? (katılmadım: yüklem, ben: gizli özne, dünkü toplantıya: dolaylı tümleç, hasta olduğum için: edat tümleci)

  

   * Yıllarca beni aramadı vefasız yar. (aramadı: yüklem, vefasız yar: özne, yıllarca: zarf tümleci, beni:nesne)

       Vefasız yar yıllarca beni aramadı. (aramadı: yüklem, vefasız yar: özne, yıllarca: zarf tümleci, beni:nesne)

 

 

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edeb. Öğrt.                              www.edebiyatname.com

 

Ziyaretçiler

2658586
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
1394
2625
8124
2634837
63972
104631
2658586

İP'niz: 54.158.63.41
Server Time: 2017-06-28 07:16:57

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
19 °C