EDEBİYATNAME

Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

c) MESNEVÎ

c) MESNEVİ

 

MESNEVİ

   

*   Kelime anlamı “ikili, ikişer ikişer”dir.

*  İran edebiyatından Araplara oradan da Türk edebiyatına geçmiş bir biçimdir.           

*  Klâsik halk hikâyeleri, destanî konular, aşk hikâyeleri, savaşlar, dinî, felsefî ve ahlakî konuları işlenir. Her türlü öğretici konuların yanı sıra bir şehrin güzellikleri (şehrengizler), sünnet ve evlilik törenleri işlenebilir.

*  Konu ne olursa olsun olaylar masal havası içinde anlatılır.

*  Konularına göre sınıflandırılırlar: aşk, din ve tasavvuf, ahlâk ve öğreticilik, savaş ve kahramanlık, şehir ve güzelleri, mizah…

*  Divan edebiyatının en uzun nazım şeklidir, beyit sayısı sınırsızdır. 20 - 25 bine kadar çıkabilir.

*  Mesnevi de bölümlerden oluşur: Önsöz, tevhid, münacat, naat, miraciye, 4 halife için övgü, eserin sunulduğu kişiye övgü, yazış sebebi, asıl konu, sonsöz.

*  Mesnevide her beyit kendi içinde kafiyeli: aa bb cc dd ee … bu sebeple çok uzun mesneviler yazılmaktadır.

*  Aruz ölçüsünün kısa kalıplarıyla yazılmaktadır.

*  Edebiyatımızdaki ilk mesnevi örneği Yusuf Has Hacib’in yazmış olduğu Kutadgu Bilig adlı eserdir.

*  Divan şiirinde beş mesneviden oluşan eserler grubuna “hamse” denir. İlk hamse yazarı Ali Şîr Nevaî’dir.

·   Fuzul’nin Leylâ vü Mecnun;  Şeyhî’nin Hüsrev ü Şirin, Harname; Mevlana’nın Mesnevi;  Ahmedî’nin Yusuf ü Züleyha, İskendername;  Şeyh Galib’in Hüsn ü Aşk;  Nabî’nin Hayriye, Hayrabad;  Süleyman Çelebi’nin Mevlid mesnevi türünde yazılmış önemli eserlerdir.

 

 Örnek:

 

           harnâme

 

Bir eşek var idi zaîf ü nizâr                 ---a

Yük elinden katı şikeste vü zâr           ---a

 

Ol kadar çeker idi yükler ağır             ---b

Ki teninde tü komamışdı yağır           ---b

 

Birgün ıssı ider himâyet ana               ---d

Ya’ni kim gösterir inâyet ana             ---d

 

Aldı pâlânını vü saldı ota                    ---e

Otlayurak biraz yüridi öte                   ---e

 

Gördi otlakta yürür öküzler                ---f

Odlu gözler ü gerlü gögüzler              ---f

 

Acebe kalur u tefekkür ider                ---g

Kendi ahvalin tasavvur ider                ---g

 

Bunlarun başlarına tâc neden              ---h

Bizde bu fakru ihtiyaç neden              ---h

 

Ol ulu katına bu miskîn har                ---ı

Vardı yüz sürdi didi iy server             ---ı

 

Yok mıdur bizim gökte ıldızumuz      ---j

K’olmadı yir yüzinde boynuzumuz    ---j

 

Bizim ulu işimüz odundur                  ---k

Od uran içümüze o dûndur                 ---k

 

Varayın ben de buğday işleyeyin       ---l

Anda yaylayup anda kışlayayın         ---l

 

Aşk ile tepdi girdi işlemeğe               ---m

Gâh ayaklayu gâh dişlemeğe             ---m

 

Tarlasını göricek âh itdi                     ---n

Ağaç elinde azm-ı râh itdi                 ---n

 

Bıçağın çekdi kodı ayruğını               ---o

Kesdi kulağını vü kuyruğını               ---o

 

Batıl isteyü haktan ayrıldım               ---p

Boynuz umdum kulakdan ayrıldım    ---p      (Şeyhî)

 

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.    www.edebiyatname.com

 

 

 

Ziyaretçiler

4154007
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
184
1811
1995
4137671
45065
25809
4154007

İP'niz: 54.80.102.170
Server Time: 2018-08-20 02:36:21

Arama