EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

MECAZ (DEĞİŞMECE)

 

 

1. MECAZ (DEĞİŞMECE)

                                                                 

      Mecaz kelimesi gerçeğin zıddı anlamındadır. Bir edebî terim olarak mecaz, bir kelimenin gerçek anlamlarında kullanılmayıp, benzetme maksadı veya bir şeyle benzetme ilgisinin başka anlamlarda kullanılmasıdır.

      Kelimelerin mecâzî anlamlarında kullanılmaları sözün etkisini arttır. Sözün mecaz kullanımı sayesinde bir konunun da-ha iyi kavranması yada kavratılması sağlanır.

      Mecaz, başlı başına bir edebî sanat olmaktan ziyade, teşbîh, istiâre, kinâye, mecâz-ı mürsel vb. gibi değer bazı sanatların ortaya çıkmasına yardımcı olur. Bir diğer ifadeyle bu tür sanatlarda mecâzî anlamda kullanılmış bir kelime olacağından burada ağırlıklı olarak vurgulanan, tespit edilen sanata ilaveten mecaz sanatı da vardır. Bir babanın oğluna “aslanım” de-mesinde istiâre sanatı vardır. Zira iki unsur arasında bir benzetme ilgisi (ilişkisi) ve maksadı vardır ve bu unsurlardan sade-ce biri mevcuttur. Ayrıca mevcut olan unsur (aslan-kendisine benzetilen) mecâzî anlamda kullanılmıştır, geçek anlamda kullanılmalarına imkân yoktur. Burada mecâzî anlamda kullanılan “aslan” kelimesi ile yerine kullanıldığı “oğul” arasında bir benzetme ilgisi ve maksadı vardır. Eğer bir kelime mecâzî anlamda kullanılmış ve bu kullanımda yerine kullanıldığı kelime ile arasında bir benzetme, benzerlik ilgisi, ilişkisi ya da maksadı varsa orada mecaz sanatı var demektir.

 

ÖRNEK 1)  Mehtâp her gece yeri, semâları dolaştı; gümüşlerini manzaralar üstüne döktü.

 

      (Burada gerçek mecaz sanatı vardır zira; “gümüş” kelimesi gerçek anlamının dışında mecâzî anlamda kullanılmıştır. Buradaki gümüşleri ile ayın parlak hâlinden saçılan ışıklar kastedilmiştir. Dolayısıyla ayın parlak hâlinden saçılan ışıklar gümüşlere benzetilmiştir. Yani saçılan ışıklar ile yerlerine kullanılan ve mecaz yapılan gümüş (ler) arasında bir benzetme ilişkisi (benzetme ilgisi) ve maksadı vardır. )

 

ÖRNEK 2)                 Aşkın aldı benden beni

                                   Bana seni gerek seni

                                   Ben yanarım dün ü günü

                                   Bana seni gerek seni                   (Yunus Emre)

 

     (Yukarıdaki dörtlükte “yanmak” sözcüğü gerçek anlamının dışında mecâzî anlamda kullanılmıştır. Zira burada kişi kendisini ateşe benzetmiştir. Bu da mecaz sanatına bir örnektir. )

 

ÖRNEK 3)                 Kandilli yüzerken uykularda

                                   Mehtabı sürükledik sularda            (Yahya Kemal BEYATLI)

 

     ( Bu dizelerde “Kandilli'nin sularda yüzmesi, mehtabın sularda sürüklenilmesi” ifadeleri, söz ve sözcüklerin asıl anla-mının dışında, güçlendirme, güzelleştirme, anlamlandırma, zarifleştirme ve güçlendirme amacıyla kullanılması mecaz sanatına örnektir. )

 

 

Yusuf  ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.             www.edebiyatname.com

 

 

 

Ziyaretçiler

2206501
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
182
2628
9437
2175024
100092
142431
2206501

İP'niz: 54.161.249.135
Server Time: 2017-01-25 01:19:49

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
0 °C