EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

TEVRİYE (İKİ ANLAMLILIK) SANATI

 

 

TEVRİYE (İKİ ANLAMLILIK) SANATI

 

     Genellikle nükte yapmak için bir sözcüğü birkaç anlama gelecek şekilde kullanmaya tevriye denir. Tevriye sanatında sözcüğün gerçek yani yakın anlamı verilir; fakat uzak anlamı kastedilir. Tevriyeli kullanılan sözlerin ikisi de gerçek anlamlıdır. Tevriyede mecaz yoktur. Bu yönüyle kinayeden ayrılır.

 

ÖRNEK 1:            Bu kadar letafet, çünkü sende var

                               Beyaz gerdanında bir ben gerek

       ( Beyitteki “ben”  sözcüğü tevriyeli olarak kullanılmıştır. Dizede şair, deri üzerindeki “ben” den söz edip, aslında kişi zamiri olan ben’i yani kendisini kastetmektedir. Bu sebeple tevriye sanatı yapılmıştır. )

 

ÖRNEK 2:       Bize Tahir efendi kelp demiş

  İltifatı bu sözde zahirdir

  Maliki mezhebim benim zira

  İtikadımca kelp Tahir’dir

 

      ( Tahir: 1) Özel isim;2) Temiz         Kelp: Köpek)

      ( “kelp Tahir’dir” sözünde “Tahir” sözcüğü tevriyeli olarak kullanılmıştır. Şiirde Tahir sözcüğünün geçek anlamı olan temizlemek verilmiş; fakat bu dizelerde  asıl kastedilen keplin (köpeğim) Tahir Efendi olduğudur. Bu sebeple tevriye sanatı yapılmıştır.)

 

ÖRNEK 3:          Sordum nigarı, dediler ahbab

                       Semt-i Vefa'da doğru yoldadır.      (nigar:sevgili)

 

      ( Beyitte geçen  “Vefa” sözcüğü tevriyeli olarak kullanılmıştır.  Dizede “Vefa” sözcüğü, gerçek anlamı olan bir semt adı olarak verilirken asıl kastedilmek istenen sadakat anlamıdır. Bu sözcük , "doğru yol, yolun düzlüğü ve seçilen tavrın doğruluğu" manalarıyla tevriyeli olarak kullanılmıştır. )

 

ÖRNEK 4:            Şahsında tam Kemalini bulmuştu şiirimiz

                               Her mısrasında benliğimiz vardı, tertemiz       (kemal: olgunluk)

 

      ( Beyitteki “Kemal”  sözcüğü tevriyeli olarak kullanılmıştır. Dizede “Kemal” sözcüğü, geçek anlamı olan olgunlaşmak anlamıyla verilmiş; fakat bu dizelerde  asıl kastedilen şair Yahya Kemal’dir.. Bu sebeple tevriye sanatı yapılmıştır.)

 

ÖRNEK 5:            Baki çemende hayli perişan imiş varak

                               Benzer ki bir şikâyeti var rüzgârdan            ( varak: yaprak)

 

       ( Beyitteki “rüzgâr”  sözcüğü tevriyeli olarak kullanılmıştır. Dizede “rüzgâr” sözcüğü, geçek anlamı olan yel, esinti anlamıyla verilmiş; fakat bu dizelerde asıl kastedilen zamandır. Bu sebeple tevriye sanatı yapılmıştır.)

 

 

Yusuf  ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.                       www.edebiyatname.com

 

 

Ziyaretçiler

2952992
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
1381
3192
23204
2907270
68866
78104
2952992

İP'niz: 23.20.120.3
Server Time: 2017-10-21 10:35:35

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
16 °C