EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

ÎHÂM (Îyhâm)

 

 

ÎHÂM (Îyhâm)

 

          İki ya da ikiden fazla anlamı olan bir kelimeyi bir mısra ya da beyit içinde bütün anlamlarını kastederek kullanma sanatıdır. Ancak bu yaparken beytin genel anlamıyla, kelimenin çeşitli anlamları arasında yakın bir ilgi kurmak gerekir.

 

          Îhâmın kelime anlamı vehme, şüpheye, kuruntuya, tereddüde düşürmektir. Yani şair kelimeyi öyle kullanır ki okuyucu o kelimenin bütün anlamlarıyla şiiri anlayabilir, anlamlandırabilir. Dolayısıyla; okuyan, şair bu kelimeyi acaba hangi anlamda kullandı diye tereddütte kalabilir yada her okuyucu o kelimeyi (îhâm yapılan kelimeyi) şairin kendi anladığı anlamda kullandığını vehmeder, düşünür.

 

  ÖRNEK 1:                  Her gelen rind kanar zevke bu mecliste Kemâl
                                       Cânib-i rahmete son çektiği sâğarla döner          
 (Yahya Kemâl)        Sâğar : kadeh

                                                                    

       Beyitte geçen “kanar” kelimesinde îhâm sanatı vardır. Zira kelimenin aldanmak ve doymak, kanmak şeklinde iki anlamı vardır ve beyit bu iki anlamın hangisiyle açıklanırsa açıklansın anlamlı olur.

       “Kanar” kelimesini “aldanmak” anlamında alırsak beytin anlamı şu şekilde okur : “Kemâli, her gelen rind bu mecliste zevke aldanır ve rahmet tarafına, son çektiği kadehle döner.”

       “Kanar” kelimesini “kanmak ve doymak” anlamında aldığımızda ise beytin anlamı şu şekilde olur : “Kemâl, her gelen rind bu mecliste zevke doyar, kanar (ve) rahmet canibine son çektiği kadehle döner.”

 

ÖRNEK 2:                    Her ne dem lutf eyleyüp bezmi müşerref eylesen

                                         Ehl-i bezm ayağına yüz sürmeğe âmâdedir.

 

         Bu beyitte îhâm sanatı “ayak” kelimesi ile yapılmıştır. Ayak, hem bacağın “bilekten sonraki kısmı” hem de “kadeh” anlamındadır. Bu iki anlam da beytin genel anlamıyla uyumludur.

         Ayak kelimesini “bacağın bilekten sonraki kısmı” anlamında alırsak anlam: “(Ey sevgili) Ne zaman lutfedip içki meclisine şeref versen, oradakiler senin ayağını öperek saygı göstermek için beklemektedirler.”    şeklinde olur.

         Ayak kelimesini “kadeh” anlamında aldığımızda ise anlamı: “Ne zaman lutf edip içki meclisine şeref versen oradakiler senin getirdiğin kadehe, yüzlerini sürmek için hazır beklemektedirler.” şeklinde olur.

 

 NOTLAR :

 

      Îhâm sanatını, kendisi ile benzerlikler gösteren tevriye ve kinâye sanatları ile karıştırmamak gerekir. Îhâm sanatında kelimenin gerçek anlamları üzerinde durulur ve beyitte ikisi de anlamlıdır. Tevriye sanatında ise kelimenin iki gerçek anlamı üzerine durulur ancak tevriyede kelimenin uzak, dolaylı anlamı kastedilir.     

 

      Îhâmın kinâyeden farkı ise, kinâyede kelimenin birkaç gerçek anlamı değil, gerçek ve mecazlı anlamı bir arada kullanılır ve özellikle mecazlı anlamı kastedilir.

        

 

 

Yusuf  ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.                       www.edebiyatname.com

 

 

Ziyaretçiler

2296950
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
500
4480
9025
2262368
71504
119037
2296950

İP'niz: 54.158.79.216
Server Time: 2017-02-21 05:16:36

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
8 °C