EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

D) Varlıkların Adlarının Yapısına Göre isimler

  

D) Varlıkların Adlarının Yapısına Göre isimler

 

1) Basit İsimler 

         Hiçbir yapım eki almamış ve herhangi bir sözcükle birleşmemiş isimlere basit isim denir.

ÖRNEK:

      * Çocuk elindeki şekeri eliyle ikiye böldü.

      * Topu yere atıp bahçenin duvarına tırmandı.

 

 

2) Türemiş İsimler

             İsim ya da fiil köklerine herhangi bir yapım eki getirilerek oluşturulan gövde durumundaki isimlere türemiş isim denir. 

 ÖRNEK:

      * sözlük = söz+lük,   

      * tozluk =  toz+luk,  

      * buluş  =  bul+uş,   

      * çizgi =  çiz+gi,   

 

 

3) Birleşik İsimler

           En az iki sözcüğün bir araya gelip kalıplaşarak sadece bir varlığı karşılamasıyla oluşan isimlere birleşik isim denir.

 

 

   Birleşik isimler farklı şekillerde yapılır:

 

    - Biçim Yönünden Birleşik İsimler:

a)  Yalın durumdaki iki ismin birleşmesiyle oluşur.

ÖRNEK: 

     * demirbaş  =  demir-baş,

     * tepegöz  =  tepe-göz

 

b)  Sıfat tamlaması biçiminde oluşur.

 ÖRNEK: 

      * Yeşilırmak  =  yeşil-ırmak,

      * boşboğaz  =  boş-boğaz,

      * Akdeniz  =  Ak-deniz

  

c)  Belirtisiz isim tamlaması şeklinde oluşur.

 ÖRNEK: 

      * denizaltı  =  deniz-altı,

      * ateşböceği  =  ateş-böceği,

      * hanımeli  =  hanım-eli,

      * aslanağzı  =  aslan-ağzı,

      * kuşpalazı  =  kuş-palazı,

      * soyadı  =  soy-adı

  

d)  Bir isimle bir fiilin bir araya gelmesiyle oluşur.

 ÖRNEK: 

      * gecekondu  =  gece-kondu,

      * bilgisayar  =   bilgi-sayar,

      * uçaksavar  =   uçak-savar,

      * ateşkes  =   ateş-kes,

      * imambayıldı  =   imam-bayıldı

  

e)  İki fiilin bir araya gelmesiyle oluşur.

 ÖRNEK: 

      * uyurgezer  =    uyur-gezer,

      * kaptıkaçtı  =     kaptı-kaçtı,

      * dedikodu  =      dedi-kodu

      * biçerdöver  =     biçer-döver,

      * gelgit   =    gel-git

  

 f)  Ses düşmesi yoluyla oluşur.

 ÖRNEK:          

      * pazartesi  = pazar +ertesi,

      * kahvaltı  = kahve +altı,

      * sütlâç  = sütlü + aş

  

 

 - Anlam Yönünden Birleşik İsimler:

 a)  Birleşik isimde her iki sözcük de gerçek anlamını korur.

 ÖRNEK: 

      * toplumbilim  =    toplum-bilim,

      * karabiber   =    kara-biber

  

b)  Birleşik isimde ilk sözcük gerçek anlamını yitirir.

 ÖRNEK: 

      * atlıkarınca   =    atlı-karınca

  

c)  Birleşik isimde her iki sözcük de gerçek anlamını yitirir.

 ÖRNEK: 

      * demirbaş  =    demir-baş,

      * suçiçeği   =    su-çiçeği,

      * boşboğaz  =    boş-boğaz

   

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.             www.edebiyatname.com

 

Ziyaretçiler

3173217
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
741
3936
32349
3110527
69111
111930
3173217

İP'niz: 54.90.159.192
Server Time: 2017-12-17 04:14:14

Arama