EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

HİKAYE (ÖYKÜ)

 

 

HİKÂYE (ÖYKÜ)

 

   Tanımı : Yaşanmış ya da yaşanabilecek şekilde tasarlanan olayları kişilere bağlı olarak belli bir yer ve zaman içinde anlatan türe  hikâye diyoruz.

    Hikâyeye bugünkü anlamda ilk edebi kimlik kazandıran İtalyan yazar Boccacio’dur. 16. yüzyılda yazdığı “Decameron” adlı  eseriyle ilk öykü örneğini vermiştir.

    Bizde, destanlar, halk hikâyeleri ve masallarla eski bir temeli olan bu tür, 14. ve 15. yüzyılda “Dede Korkut Hikâyeleri” ile   çağdaş hikâye tekniğine yaklaşmıştır.

    Hikaye, 19. yüzyılda Tanzimat’la birlikte Türk edebiyatına girmiştir. Batılı anlamda ilk hikaye örneğini Ahmet Mithat Efendi “Letaif-i  Rivayet adlı eserini yazarak vermiştir. Türk Edebiyatı'nda yayınlanmış ilk öykü ise kitabı Emin Nihat Tarlan'ın Müsameratname'dir.  

 

HİKÂYENİN UNSURLARI

1) OLAY:  Hikâyede üzerinde söz söylenen yaşantı ya da durumdur

2) KİŞİLER: Olayın oluşmasında etkili olan ya da olayı yaşayan insanlardır. Olayı asıl yaşayan ana kişiler ve bu ana kişilere yardımcı olan yardımcı kişiler olmak üzere ikiye ayrılır.

3) YER:  Olayın yaşandığı çevre veya mekândır. Açık mekan ve kapalı mekan olmak üzere ikiye ayrılır.

4) ZAMAN: Olayın yaşandığı dönem, an mevsim ya da gündür.

5) DİL VE ANLATIM: Hikâyenin dili açık, akıcı ve günlük konuşma dilinden farklı olarak, etkili sözcük, deyim atasözü ve tamlamalarla zenginleştirilmiş güzel bir dil olmalıdır. 

    Anlatım ise iki şekilde olur:

a) Hikâye kahramanlarından birinin ağzından yapılan, yani olayı yaşayan kişinin ağzından yapılan “birinci kişili (ben)” anlatım

b) Olayı dışarıdan gören, izleyen kişinin yani yazarın ağzından anlatılan “üçüncü kişili (o)” anlatım

 

HİKÂYEDE   PLÂN

 

   Hikâyenin planı da diğer yazı türlerinde olduğu gibi üç bölümden oluşur; ancak bu bölümlerin adları farklıdır. Bunlar:

1) SERİM: Hikayenin giriş bölümüdür. Bu bölümde olayın geçtiği çevre, kişiler tanıtılarak ana olaya giriş yapılır.

2) DÜĞÜM : Hikayenin  bütün  yönleriyle  anlatıldığı en  geniş  bölümdür.

3) ÇÖZÜM : Hikayenin sonuç bölümü olup merakın bir sonuca bağlanarak giderildiği bölümdür. Ancak bütün hikayelerde bu plân uygulanmaz, bazı öykülerde başlangıç ve sonuç bölümü yoktur. Bu bölümler okuyucu tarafından tamamlanır.

 

 

ÖYKÜ  ÇEŞİTLERİ

 

  1) OLAY (KLASİK VAK’A) HİKÂYESİ: Bir olayı ele alarak, serim, düğüm, çözüm plânıyla anla-tıp bir sonuca bağlayan öykülerdir. Kahramanlar ve çevrenin tasvirine yer verilir. Bir fikir verilme-ye çalışılır; okuyucuda merak ve heyecan uyandırılır. Bu tür, Fransız yazar Guy de Maupassant (Guy dö Mopasan) tarafından yaygınlaştırıldığı için “Mopasan Tarzı Hikâye”de denir

    Bu tarzın bizdeki en önemli temsilcileri: Ömer Seyfettin, Refik Halit Karay, H. Rahmi Gürpınar ve Reşat Nuri Güntekin’dir.

 

  2) DURUM (KESİT) HİKÂYESİ: Bir olayı değil günlük yaşamın herhangi bir kesitini ele alıp anlatan öykülerdir. Serim, düğüm, çözüm planına uyulmaz. Belli bir sonucu da yoktur. Merak ve heyecandan çok duygu ve hayallere yer verilir; fikre önem verilmez, kişiler kendi doğal ortamlarında hissettirilir. Olayların ve durumların akışı okuyucunun hayal gücüne bırakılır.

 Bu tarzın dünya edebiyatında ilk temsilcisi Rus yazar Anton Çehov olduğu için “Çehov Tarzı Hikâye” de denir.

 Bizdeki en güçlü temsilcileri: Sait Faik Abasıyanık, Memduh Şevket Esendal ve Tarık Buğra’dır.

 

  3) MODERN HİKÂYE: Diğer öykü çeşitlerinden farklı olarak, insanların her gün gördükleri fakat düşünemedikleri bazı durumların gerisindeki gerçekleri, hayaller ve birtakım olağanüstülüklerle gösteren hikâyelerdir.

 Hikâyede bir tür olarak 1920’lerde ilk defa batıda görülen bu anlayışın en güçlü temsilcisi Fransız Kafka’dır. Bizdeki ilk temsilcisi Haldun Taner’dir. Genellikle büyük şehirlerdeki yozlaşmış tipleri, sosyal ve toplumsal bozuklukları, felsefi bir yaklaşımla, ince bir yergi ve yer yer alay katarak, irdeler biçimde gözler önüne serer.

Ziyaretçiler

2942065
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
624
4302
12277
2907270
57939
78104
2942065

İP'niz: 54.158.238.108
Server Time: 2017-10-18 09:26:51

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
15 °C