EDEBİYATNAME

Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

SIFATLARIN ÇEŞİTLERİ

 

 

SIFATLARIN ÇEŞİTLERİ

 

Sıfat Çeşitleri

  1. Niteleme Sıfatları

  2. Belirtme Sıfatları

      a. İşaret Sıfatları

      b. Sayı Sıfatları
          - Asıl Sayı Sıfatları

          - Sıra Sayı Sıfatları

          - Kesir Sayı Sıfatları

          - Üleştirme Sayı Sıfatları

          - Topluluk Sayı Sıfatları

      c. Belgisiz Sıfatlar

      d. Soru Sıfatları

 

 

 

1.  Niteleme sıfatları

           Varlıkların kalıcı olan yapısal özelliklerini ortaya koyarak onların renklerini, şekillerini, büyüklüklerini, durumlarını yani iç ve dış özelliklerini belirten kelimelerdir.

           İsme “nasıl” sorusunu sorduğumuzda aldığımız cevap niteleme sıfatıdır.

ÖRNEK:

    * Yeşil tahta.           ( Nasıl tahta? – yeşil )

    * Küçük çocuk.       ( Nasıl çocuk? – küçük )

    * Güzel kapı.              ( Nasıl kapı? – güzel )

    * Çalışkan öğrenci.   ( Nasıl öğrenci? – çalışkan )

    * Tozlu yol                  ( Nasıl yol? – tozlu )

 

 

2.  Belirtme sıfatı

        Varlıkların diğer varlıklarla ilgileri sonucunda ortaya çıkan, isimleri sayı yönünden tamlayan; yerlerini işaret eden; özelliklerini belli belirsiz olarak bildiren; onların özelliklerini soran sıfatların tümüne belirtme sıfatları denir.

        Belirtme sıfatları varlıkların geçici özelliklerini bildirirler.

 

 

a)  İşaret sıfatı:

        İsimleri bulundukları yeri işaret yoluyla tamamlayan sıfatlardır. “bu, şu, o, öteki, beriki, böyle, şöyle..."..” başlıca işaret sıfatlarıdır. İsme sorulan “hangi” sorusunun cevabı işaret sıfatıdır.

ÖRNEK:

    * Bu soruyu kim sordu?        ( Hangi soru? – bu )

    * O rüyayı herkese anlattı.   ( Hangi rüya? – o )

    * Öteki öğrenci gelsin.           ( Hangi öğrenci? – öteki )

 

NOT 1)İşaret sıfatlarından sonra virgül (,) kullanılmaz. Bu sözcüklerden sonra virgül (,) kullanılırsa bu sözcükler sıfat olma özelliğini yitirip isimleşir.

ÖRNEK:

    *O adamı daha önce hiç görmedim.  ( Hangi adamı? – o (işaret sıfatı) )

    *O, adamı daha önce hiç görmedim. (o” sözcüğü bir varlığı karşıladığı için adıldır)

 

NOT 2) Bu, şu, o, öteki, beriki, öbür sözcükleri aynı zamanda işaret adılıdır. Eğer bu sözcükler, önündeki bir adı işaret ederek belirtiyorsa işaret sıfatıdır. Adın yerini işaret yoluyla tutuyorsa işaret adılıdır.

ÖRNEK:

    *Şu araba çok eskiymiş. ( Hangi araba? – şu (işaret sıfatı) )

      Şu, çok eskiymiş.           (şu” sözcüğü bir varlığı karşıladığı için adıldır)

 

 

d)  Sayı sıfatları:

        İsimleri sayı ve miktar yoluyla belirten yani varlıkların sayısal özelliklerini bildiren sıfatlardır.

 

 

Dört farklı sayı sıfatı vardır:

 

- Asıl sayı sıfatı: İsimlerin sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır. “kaç” sorusunun cevabıdır.

ÖRNEK:

    * Bugün altı soru çözdük.               ( Kaç soru? – altı )

    * Her gün beş saat çalışıyormuş.   (Kaç saat? – beş)

   * Bir soru bile yapamamış. ( Kaç soru? – bir )

 

NOT: Sayı sıfatlarından sonra gelen isimler birden fazla varlığı belirtiyor olsalar dahi tekil olarak yazılırlar ancak bazı kalıplaşmış sıfat tamlamalarında çoğul isimlerin kullanıldığı da görülür.

ÖRNEK: 

   * Üç Silahşörler

   * Kırk Haramiler

   * Yedi Cüceler

   * dört büyükler

   * Beşevler

   * Üç Aylar

 

- Sıra sayı sıfatı: İsimlerin sıralarını derecelerini belirten sıfatlardır."-ncı,-nci,-ncu,-ncü." ekleri getirilerek yapılır. “kaçıncı” sorusunun cevabıdır.

ÖRNEK: 

   * 21’inci sokakta sağa döneceksiniz.   ( Kaçıncı sokak? – 21’inci )

   * Altıncı soruyu çözünüz. (Kaçıncı soru? – altıncı)

   * Ali üçüncü sınıfta okuyan bir öğrencidir. ( Kaçıncı sınıf? – üçüncü )

 

- Üleştirme sayı sıfatı: İsimlerin bölümlerini belirten sıfatlardır. Asıl sayı sıfatına “-ar” ekinin getirilmesiyle yapılır. “kaçar” sorusunun cevabıdır.

ÖRNEK:

   * Öğrenciler üçer soru yaptılar. (Kaçar soru? -üçer)

   * Yurtta ikişer gün nöbet tutacağız.  (Kaçar gün? – ikişer)

 

-  Kesir sayı sıfatı: İsimlerde bir bütünün parçalarını bildiren sıfatlardır. “Ne kadar?” veya “Kaçta kaç” sorusunun cevabıdır.

ÖRNEK: 

    * Yarım ekmek. ( Kaçta kaç ekmek? – ½ )

    * Üçte bir arsa.  ( Kaçta kaç arsa? – üçte bir )

    * Yüzde yetmiş beş başarı sağlanmış. (Kaçta kaç başarı?–% 75)

 

-  Topluluk sayı sıfatı: Birbirinin aynı olan birden fazla varlığı tanımlamak için kullanılır ve rakamların sonuna "-iz" ekinin ses uyumlarına uyacak şekilde getirilmesiyle oluşturulur:

ÖRNEK: 

    * İkiz bebek

    * Üçüz kardeşler

 

 

 

c)  Belgisiz sıfatlar:

        Varlıkların sayılarını ve miktarlarını kesin olarak değil de yaklaşık, aşağı yukarı, belli belirsiz bildiren sıfatlardır.

ÖRNEK:

    * Bazı insanlar. 

    * Bir kişi (herhangi bir kişi anlamında)

    * Her nefis.            

    * Çoğu sorular

    * Kimi insanlar.     

    * Birtakım olaylar

    * Falan adam

    * Hiçbir öğretmen

 

 

b)  Soru sıfatı:

        İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlara soru sıfatı denir. Soru sıfatları isimlerin niteliğini, herhangi bir özelliğini soran sıfatlardır. Bu sözcüklerin yerine konan sözcükler de sıfattır.

ÖRNEK:

    * Nasıl soru sordu? ( zor )

    * Kaç gün sonra gelecek? ( iki )

    * Ali kaçıncı sınıfta okuyor? ( üçüncü )

    * Hangi arabaya bineceğiz? ( şu )

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.                     www.edebiyatname.com

 

 

 

Ziyaretçiler

4146725
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
858
2065
9054
4119698
37783
25809
4146725

İP'niz: 54.224.220.72
Server Time: 2018-08-16 09:39:35

Arama