EDEBİYATNAME

Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

SERVET-İ FÜNUN EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ

 

SERVETİ FÜNUN EDEBİYATI

 (Edebiyatı Cedide)

 

 

* Abdülhamit’in baskıcı döneminde Türklerin çıkardığı bütün gazeteler kapatılmıştı. Sadece yabancılara ait gazeteler faaliyet gösteri-yordu. Recaizade M. Ekrem’in talebesi Ahmet İhsan (Tokgöz) Nikolaidis Efendi’ye ait “Servet” gazetesinde yazmaya başlamıştı. Ahmet İhsan’ın isteği üzerine bu gazeteye ek olarak bir fen dergisi çıkartılması için Abdülhamit(hükümdarlığı 1876-1909)’ten izin alındı. Çünkü o dönemde ancak otuz yaşını geçmiş kişilere bilimsel dergi olmak şartı ile dergi çıkartılması için izin veriliyordu. 27 Mart 1891’de  Servet-i Fünûn dergisi çıkartılmaya başlandı. Derginin başına da Ahmet İhsan geçti. Eski edebiyatı savunan Muallim Naci taraftarları “Malûmat” adlı dergiden sürekli Recaizade M. Ekrem’i eleştiriyordu. Fakat Recaizade M. Ekrem’in onla-ra aynı şekilde cevap vereceği bir edebiyat dergisi yoktu. Talebesi olan Tevfik Fikret’i 1896 yılında Servet-i Fünûn dergisinin başına geçirdi. Dergi hızla edebiyat dergisi halini aldı.

* Servet-i Fünun, "fenlerin zenginlikleri" anlamına gelmektedir.

* Servet-i Fünun dergisi, bu dergi etrafında toplanan edebiyatçıların, savundukları edebî görüşlerini açıklamada, savundukları görüşler doğrultusunda kaleme aldıkları eserlerini yayımlamada bir araç görevi yüklenmiş, hatta bu dönem edebiyatçılarına bir edebî topluluk olarak adını vermiştir.

* Servet-i Fünuncular yeniliğin üstüne yenilik yapmaya çalıştıkları için Edebiyat-ı Cedideciler denilmiştir.

* Servet-i Fünun edebiyatı, Batı'yı tanıyan ve bilen bir edebiyattır. 1890'dan sonra Stendhal , Flaubert, Balzac, Goncourt Kardeşler ve Bourget gibi romancıları okudular ve etkilendiler. Edebiyatı, batılı anlamda algılamış ve bu modern anlayışı edebiyatımıza yerleştir-meye çalışmışlardır.

* Batı'nın bütün edebî türlerini, tekniğine uygun biçimde edebiyatı-mıza mal etmeyi başarmışlardır. Küçük hikâye, mensur şiir, roman ve tenkit gibi edebî türler, Servet-i Fünun edebiyatının kurduğu ve kullandığı türlerdir.

* Dönemin başlıca şairleri şunlardır: Tevfik Fikret, Cenap Şahabet-tin, Hüseyin Siret, Hüseyin Suat , Ali Ekrem Bolayır, Ahmet Reşit , Mehmet Sami (Süleyman Nesib takma adıyla), Süleyman Nazif , Faik Ali , Celal Sahir (Erozan)

* Servet-i Fünuncular, nesirle şiir söylemeyi denediler. Duygu yoğunluğunu ve heyecanlarını mensur şiir halinde ifade ettiler. Bertrand, Baudelaire, Mallarme ve Rimbeaud gibi şairlerin izinde yürüdüler. Mensur şiiri onlardan aldılar. Bu türü önce Halit Ziya sonra Mehmet Rauf denedi.

* Hikaye ve romanda başarılı isim Halit Ziya'dır. Onu Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit, Ahmet Hikmet ve Safvetî Ziya izler. Küçük hikâye örnekleri bu dönemde görülür. Klasik vakıa hikayelerinin temsilcisi Halit Ziya'dır.

* Servet-i Fünuncular, ülkenin içinde bulunduğu durumdan dolayı, tiyatro türünde yeterli eser veremediler. Tiyatro ile ancak 1908'den sonra uğraşma imkanı bulabildiler. Hüseyin Suat Yalçın, Mehmet Rauf, Cenap Sahabettin, Halit Ziya, Faik Ali Ozansoy, Ali Ekrem Bolayır ve Safvetî Ziya'nın tiyatro denemeleri vardır. Bunlar teknik bakımdan başarılı eserlerdir. Günlük konuşma diline yaklaşma çabası gösterirler. Tiyatro dili, bu dönemde normal bir çizgi takip eder. Konuları aile çevresinde geçer. Evlenme, boşanma, kadının medeni hakları gibi temaları işler.

* Bu dönemde çıkan dergiler şunlardır: Mektep (1895), Mütâlâa (1896), Musavver Ma'lûmât (1895-1903), Hazîne-i Fünun (1882-1897), Resimli Gazete (1881-1899), Musavver Fen ve Edeb (1899) ve tefrika (1898).

 * Dönemin edebiyat, sanat ve düşünce yazılarına önem veren gazeteleri: Tercüman-ı Hakikat (1886-1908), Sabah (1886-1917), Tarîk (1886-1899), İkdâm (1894-1901), Terakki (1897-1898) vb...dir.

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.                 www.edebiyatname.com

Ziyaretçiler

3942691
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
815
4843
32921
3873489
139289
177867
3942691

İP'niz: 54.81.68.240
Server Time: 2018-05-26 07:40:19

Arama