EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

SES OLAYI NEDİR? SES OLAYLARININ SEBEPLERİ NELERDİR?

 

 

SES OLAYLARI

        Sözcüklerin ve sözcüklere getirilen bazı eklerin zamana ve kullanıldığı yere bağlı olarak sürekli değişiklik göstermesi ve bir takım gelişmelerin olması dildeki canlılığın bir göstergesidir. Dil hiçbir zaman durağan olmamıştır. Konuşuldukça ve nesilden nesile aktarıldıkça, birtakım teknolojik gelişmelerin de etkisiyle sürekli dinamik ve değişken bir yapıya sahip olmuştur. Dilin söz varlığını oluşturan kelimelerdeki sesler, heceleri ve kelimeleri oluştururken tarihî süreç içerisinde düşerler, yer değiştirirler, türerler, başka seslere benzerler. İşte bütün bunlar, ses bilgisi başlığı altında incelenir. Ses olaylarının sebebini, dildeki en az emek yasasına bağlamak mümkündür. Dilde ses olayları, çeşitli sebeplerden kaynaklanır.

  

Ses olaylarının sebepleri

 a) Dilin ses özellikleri: Türkçede kelime sonunda b, c, d, g sesleri olmadığı için Arapça kitâb kelimesi Türkçeye kitap şeklinde geçmiştir. Uzun ünlü olmadığı için de â ünlüsü kısalarak normal a’ya dönüşmüştür. 
 

b) Başka seslerin etkisi: Bazı sesler, yanlarındaki diğer seslere etki ederek onları kendilerine benzetirler, değiştirirler.

       Örnek: “penbe” kelimesindeki “b” sesi, yanındaki “n”ye etki ederek onu, kendisi gibi dudak ünsüzü olan “m” yapmıştır. Böylece kelime, “pembe” şekline dönüşmüştür. 
 

     Örnek: Yaşıl kelimesinin yeşil’e dönüşmesinin sebebi, y ve ş seslerinin inceltici etkisidir. 
 

 

c) Vurgu: Türkçede orta hece vurgusu genellikle zayıf olduğu için bu hecedeki ünlüler bazen daralır bazen de düşer.

      Örnek: Devirilmek>devrilmek, oyunama> oynama, yanılış > yanlış vb. gibi. 

 d) Zayıf sesler: ğ, h, ı, l, n, r, y, z sesleri zayıf sesler olduğu için bazı ses olaylarına sebep olurlar.

      Örnek: ağabey > âbi, postahane > postane, pek iyi > peki, bir daha> bi daha, soğan> soan, uğur> uur, ınanmak > inanmak. 
 

e) Söyleyiş güçlüğü ve kakofoni: Bazı seslerin yan yana gelmesi söyleyiş güçlüğüne veya kakofoniye sebep olur. Bu durumda bazı ses olayları olur.

      Örnek: büyükcek > büyücek, küçükçük > küçücük, ufakcık > ufacık. 

 

       Ses olaylarını ünlülerle ilgili ses olayları ve ünsüzlerle ilgili ses olayları olmak üzere iki başlık altında incelenir:

  

A. ÜNLÜLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI

 * Büyük ünlü uyumu
* Küçük ünlü uyumu

 

  

B. ÜNSÜZLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI

 

* Ünsüz Benzeşmesi

 * Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

 * Ünlü Düşmesi

 * Ünsüz Düşmesi

 * Ses Türemesi

 * Ses Daralması

 * Ulama

 * Kaynaştırma Harfleri (Koruyucu Ünsüzler)

 

 

 

 

 

Ziyaretçiler

2290829
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
2904
2512
28461
2236917
65383
119037
2290829

İP'niz: 54.204.106.194
Server Time: 2017-02-19 16:36:20

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
8 °C