EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU

 

  

KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU

        Sözcüğü oluşturan hecelerdeki ünlülerin düzlük-yuvarlaklık yönünden uyumudur.  

       Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde düz ünlülerden (a,e,ı,i) biri bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlülerde düz ünlü (a,e,ı,i) olur. İlk hece yuvarlak ünlülerden (o,ö,u,ü) biriyle başlamışsa ikinci ve diğer hecelerde ya düz-geniş ünlüler (a,e) ya da dar-yuvarlak ünlüler (u,ü) yer alır. 

 

NOT:Bir sözcükte küçük ünlü uyumuna bakarken ilk önce birinci heceye daha sonra ikinci heceye daha sonra ise üçüncü heceye sırasıyla bakılır. Yani birinci heceden sonra üçüncü heceye bakılmaz. 

 

İlk hece

Diğer heceler

a,e,ı,i

a,e,ı,i

o,ö,u,ü

a,e,u,ü

 

  Örnek:  

   * kapıda ( “adan sonra ı gelir. ıdan sonra a gelir.= KÜU uyar ) 

   * gideriz ( “idan sonra e gelir. idan sonra a gelir.= KÜU uyar ) 

   * sobanın ( “odan sonra a gelir. adan sonra ı gelir.= KÜU uyar ) 

   * küreğin ( “üdan sonra e gelir. edan sonra i gelir.= KÜU uyar ) 

   * baloncu ( “adan sonra ogelmez. odan sonra u gelir.= KÜU uymaz ) 

   * çamurdan ( “adan sonra ugelmez. udan sonra a gelir.= KÜU uymaz ) 

   * komisyon ( “odan sonra igelmez. idan sonra ogelmez.= KÜU uymaz ) 

 

Küçük Ünlü Uyumuyla İlgili Kurallar : 

a) Dilimizde “o,ö” yuvarlak ünlüleri yalnızca ilk hecede kullanılabilir.

 Örnek:  

   * doktor   (İkinci hecede “o” ünlüsü olduğundanküçük ünlü uyumuna uymaz ) 

   * kalorifer   (İkinci hecede “o” ünlüsü olduğundanküçük ünlü uyumuna uymaz ) 

   * kamyon  (İkinci hecede “o” ünlüsü olduğundanküçük ünlü uyumuna uymaz ) 

   * ozan   (Küçük ünlü uyumuna uyar ) 

   * söğüt  (Küçük ünlü uyumuna uyar ) 

   * böcek (Küçük ünlü uyumuna uyar ) 

 

b) Türkçe olan bir sözcüğün öncelikle büyük ünlü uyumuna uyması gerekir. Büyük ünlü uyumuna uymadığı halde küçük ünlü uyumuna uyan sözcükler Türkçe olmaz. 

Örnek:  

   * kiralık  

   * tabeladan  

   * komite 

   * kanepe 

 

d) Türkçede şimdiki zaman eki “-yor” küçük ünlü uyumunu her zaman bozar. 

Örnek:  

   * bakıyor  

   * buluyor  

   * yıkıyor  

   * sayıyor  

   * alıyor  

 

d) Büyük ünlü uyumuna uymayan “-ki” eki, yuvarlaklaşarak küçük ünlü uyumuna uyar. 

Örnek:  

   * dünkü 

   * bugünkü 

 

UYARI : İki heceli olup orta hecelerinde “b,m,v” ünsüzleri bulunan kimi Türkçe sözcükler, bu ünsüzlerin yuvarlaklaştırıcı etkisiyle küçük ünlü uyumuna aykırı düşer. 

Örnek: 

   * hamur 

   * yağmur 

   * tavuk 

   * çamur 

   * kabuk 

   * kavun 

 

 

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.                              www.edebiyatname.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ziyaretçiler

2180311
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
1623
3664
5287
2147043
73902
142431
2180311

İP'niz: 54.166.75.207
Server Time: 2017-01-16 15:05:15

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
2 °C