EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

ÜNLÜ DARALMASI

 

 

ÜNLÜ DARALMASI

        Türkçede “a,e” geniş ünlüleriyle biten bir sözcüğe “-yor” şimdiki zaman eki ve “-y-” kaynaştırma ünsüzü getirildiğinde bu geniş ünlüler daralarak “ı,i,u,ü” dar ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına ünlü daralması adı verilir.  

Örnek:  

   * başla-yor = başlıyor 

   * bekle-yor = bekliyor 

   * söyle-yor = söylüyor 

   * oyna-yor = oynuyor 

   * ye-y- ecek = yiyecek 

   * ye-y- en = yiyen 

   * de-y- ecek = diyecek 

   * de-y- en = diyen 

   * ne-y- e = niye 

 

NOT 1:Türkçede “-ma, -me” olumsuzluk ekini alan fiiller, şimdiki zamana göre çekimlendiklerinde olumsuzluk ekindeki “a, e” geniş ünlüleri daralarak “ı,i,u,ü” dar ünlülerine dönüşür.

Örnek:  

   * bul-ma-yor = bulmuyor

   * git-me-yor = gitmiyor 

   * gör-me-yor = görmüyor 

 

NOT 2:Türkçede sonu “-a, -e” geniş ünlüleri ile biten fiillere getirilen -y-  kaynaştırma ünsüzü söyleyişte geniş ünlüleri daraltsa da yazılışta daralma olmaz. Eğer yazılışta da daralma yapılırsa yazım yanlışlığı olur. 

Örnek:  

   * başlayan (doğru) = başlıyan (yanlış) 

   * bekleyecek (doğru) = bekliyecek (yanlış) 

   * saklayarak (doğru) = saklıyarak (yanlış) 

   * almayalı (doğru) = almıyalı (yanlış) 

   * kutlayalım (doğru) = kutluyalım (yanlış) 

   * silmeyecek (doğru) = silmiyecek (yanlış) 

   * besleyelim (doğru) = besliyelim (yanlış) 

 

NOT 3:Türkçede ünsüzle biten bir fiile şimdiki zaman “-yor” eki getirildiğinde araya ı,i,u,üyardımcı ünlüleri girer. Bu yardımcı ünlüleri ünlü daralması ile karıştırmamak gerekir. 

Örnek:  

   * kaç-yor = kaç-ı-yor 

   * bil-yor = bil-i-yor 

   * bul-yor = bul-u-yor 

   * sat-yor = sat-ı-yor

 

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dili ve Edb. Öğrt.             www.edebiyatname.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ziyaretçiler

2180316
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
1628
3664
5292
2147043
73907
142431
2180316

İP'niz: 54.166.75.207
Server Time: 2017-01-16 15:05:37

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
2 °C