EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

- HACI BAYRAM VELİ (1352 - 1429)

  *Hacı Bayram-ı Veli, bilim ve tasavvufu birleştirmeyi başarmış büyük bir sufidir. İslamiyeti ilmi açıdan ele alarak iyice anlamış, önce müderris olarak medresede öğrenci yetiştirmiş sonra da tasavvuf hayatına adımını atmıştır.

 

*Asıl adı Numan bin Ahmed’dir. Lakabı "Hacı Bayram"dır.

*1352 yılında Ankara’nın Çubuk Çayı üzerinde Zülfazl (Sol-fasol) köyünde doğdu.

*Babası, tarımla geçinen Koyunluca Ahmed'dir. Numan, bir süre babasının çiftçilikle uğraştı. Okumaya olan isteği üzerine babası onu Ankara'da Karamedrese'ye verdi. Numan orayı bitirince, bilgisini arttırmak amacıyla, Bursa'ya gitti, orada da bir süne öğrenim gördükten sonra Ankara'ya döndü. Önceleri Halveti ve Nakşıbendi tarikatlarından esinlendi, kısa süre içinde konuşmalarının etkisi ve bilgisinin genişliğiyle ün sağladı. 

*İsminin Şüca-i Karamani olduğunu bildiren bir zat Hacı Bayram Veli’yi Hamideddin-i Veli’nin çağırdığını söyler. Somuncu Baba diye bilinen Hamideddin-i Veli ile Kurban Bayramında buluşurlar. O zaman Hamideddin-i Veli; “İki bayramı birden kutluyoruz!” buyurdu ve ona “Bayram” lakabını verdi. Talebeliğe kabul etti. Din ve fen ilimlerinde yüksek derecelere kavuşturdu. Bir süre sonra Şeyh ile hacca gidince “Hacı Bayram” diye anılmaya başlandı.

*1412 yılında Hacı Bayram-ı Veli, hocası Hamidüddin'in Aksaray'da ölümünden sonra Ankara'ya dönüp irşat faaliyetlerine başlar. Bu tarih, ilk Türk tarikatı olan “Bayramiye” tarikatının kuruluşu kabul edilir.

* Çevresinde toplananların çoğalması, tasavvufla ilgili düşüncelerinin şeriatla bağdaşmaması üzerine kendisine kuşkulu, sakıncalı bir kimse diye bakıldı. Durumu öğrenen Sultan II. Murad, onu Edirne'ye getirtti. Bilgisinin derinliği, yüreğinin arınmışlığı karşısında duygulanınca söylenenlere inanmadı, onu Ankara'da Karamedrese'ye, sonra Bursa Medresesi'ne Müderris olarak atadı. Sultan Murad Han verdiği ünlü bir fermanda, Hacı Bayram-ı Veli'nin talebelerinin, yalnız ilim ile meşgul olmaları için, onların vergi ve askerlikten muaf tutulduğu bildirmiştir.

*Anadolu’da kalıcı Türk birliğinin sağlanmasında ve Osmanlı Devleti'nin medeniyet yolunda aşama kaydetmesinde önemli rol oynamıştır.

*Müritlerini el emeği ile geçinmeye yani toprağı işlemeye ve el sanatlarına yönlendirmiştir. Kısacası herkese çalışma tavsiyesinde bulunmuş kendisi de buğday, arpa, burçak yetiştirerek onlara yaşayan örnek olmuştur.

*Hacı Bayram-ı Veli‘ye göre toplum iki ana kesime ayrılır: Zenginler ve yoksullar. Bu iki grubun arasında zenginden alıp fakire vererek bir köprü kurulması ve yoksulların sosyo ekonomik güvenliğinin sağlanması görevini yaşadığı dönemde Hacı Bayram-ı Veli gerçekleştirmiştir.

*Hacı Bayram-ı Veli’nin koyduğu imece usulü, yani hasadı bütün köylülerin katılımı ile ortaklaşa toplama yöntemi bugün bile hala Anadolu’da uygulanmaktadır. Anadolu’da ondan başka aynı etkiyi sağlamış bir mutasavvıf gösterilemez.

*Hacı Bayram-ı Veli'nin güzel adetlerinden biri de tekkesinde Hacı Bektaş-i Veli Hazretlerinin tavsiyesine uyarak sürekli bir kazan kaynatmasıdır ki bu adet kök olarak Orta Asya tasavvuf geleneğine, Hoca Ahmet Yesevi'ye dayanır. Tekkesindeki bu kazanda sürekli gece gündüz burçak çorbası kaynar; gelen geçen, zengin fakir, büyük küçük, kadın erkek herkes içerdi.

*Hacı Bayram-ı Veli’nin açtığı ilim ve irfan ocağına, devrinin meşhur alimleri, hak aşıkları akın etti. Damadı Eşrefoğlu Rumi, Şeyh Akbıyık, Bıçakçı Ömer Sekini, Göynüklü Uzun Selahaddin, Edirne ve Bursa ziyaretlerinde talebeliğe kabul ettiği Yazıcızade Ahmed (Bican) ve Mehmed (Bican) kardeşler ile Fatih Sultan Mehmed Hanın hocası Akşemseddin bunların en meşhurlarıdır.

*Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u feth edeceğini II. Mehmed'in babası II. Murad'a bildirdiği rivayet olunur.

*Hacı Bayram-ı Veli, ömrünün sonuna kadar İslamiyeti yaymak için çalıştı. 1429 yılında Ankara'da vefat etti. Türbesi kendi ismiyle anılan Hacı Bayram Camii yanındadır.

*Hacı Bayram-ı Veli’nin kurduğu Bayramilik tarikatından daha sonraları “Şemsiye” ve “Melâmiye” adlı iki tarikat doğmuş, bu ikisinden de türlü kollar türetmiş, düşüncelerinin etkisi Anadolu'da büyük olmuştur.

*Hacı Bayram-ı Veli Anadolu’da dil ve kültür birliğinin sağlanması için Türkçe eserler yazılmasında Leme’at ve Gülşen-i Raz gibi eserlerin Türkçeleştirilmesinde etkili olmuş kendisi de halkın anlayacağı dilden şiirler yazmıştır. Türkçecilik akımı müritlerini de etkilemiş, özellikle Türkçe eserler vermişlerdir.

*Sade bir dil ve lirik bir anlatımla dile getirdiği şiirlerinden yalnızca birkaç tanesi bilinmektedir.

*Hacı Bayram-ı Veli, Yunus Emre gibi Hacı Bektaşi Veliden etkilenmiş ve aynı tarz şiirler söylemiştir. Şiirlerinde "Bayrami" mahlasını kullanmıştır.

 

Ziyaretçiler

2206496
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
177
2628
9432
2175024
100087
142431
2206496

İP'niz: 54.161.249.135
Server Time: 2017-01-25 01:19:13

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
0 °C