EDEBİYATNAME

Paylaşmak yücelmektir...

TÜRKÇE TESTLER

EDEBİYAT TESTLERİ

SİTE İÇİ ARAMA

- KARACAOĞLAN (1606?-1689?)

 *Halk şiirimizin en ünlü, en kuvvetli saz şairidir.

*1606' doğduğu, 1679'da ya da 1689'da öldüğü sanılmaktadır. Hayatı hakkında kesin bilgi yoktur. Fuad Köprülü ve Cahit Öztelli gibi araştırmacılar, Karacaoğlan’ın 17. yüzyılda yaşadığını savunmaktadır.

*Asıl adının İsmail, Halil ya da Hasan olduğu yolunda görüşler vardır.

*Çok sevilen bir mahlas olan “Karacaoğlan” mahlasıyla şiirler yazmış birçok halk şairinin varlığı araştırmalarda mevcuttur.

* Kozan Dağı yakınındaki Bahçe ilçesinin Varsak (Farsak) köyünde doğduğu rivayet edilir.

 

*Eldeki kaynaklardan ve kendi şiirlerinden edinilen bilgilere göre Karacaoğlan, Çukurova'da doğmuş, Toroslarla Gavurdağı bölgelerindeki Türkmen aşiretleri arasında yaşamıştır.

*Adı bazı kaynaklarda Simayil, kendi şiirlerinden bazısında ise Halil ve Hasan olarak geçer.

*Karacaoğlan yetim büyümüştür. Çirkin bir kızla evlendirilmek istenmesi, babası gibi ömür boyu askere alınma korkusu ve Çukurova'da derebeyi olan Kozanoğulları ile arasının açılması sonucu genç yaşta gurbete çıktı.

*Bursa'da ev bark sahibi olmuş, evlat acısı görmüştür.

*Şiirlerinden anlaşıldığına göre, Ankara, Kayseri, Konya, Karaman, Adana, Diyarbakır, Mardin, Halep şehirlerini görmüş; Mısır, Suriye, Trablus, Rumeli bölgelerinde dolaşmış; uzun yılları gurbet ellerde geçmiştir. Yaşamının büyük bir bölümünü Çukurova, Maraş, Gaziantep yörelerinde geçirmiştir.

*Doğum yeri gibi, ölüm yeri de kesin olarak bilinmemektedir. Şiirlerinden, çok uzun yaşadığı anlaşılmaktadır. Bir rivayete göre doksan altı yaşında vefat etmiştir. Mezarının İçel'in Mut ilçesinin Çukur köyündeki Karacaoğlan Tepesi denilen yerde olduğu sanılmaktadır.

*Karacaoğlan, Osmanlı Devleti'nin iktisadi bunalımlar ve iç karışıklıklar içinde bulunduğu bir çağda yaşamıştır.

*Şiirinin kaynağını, doğup büyüdüğü göçebe toplumunun gelenekleri ve içinde yaşadığı, yurt edindiği doğa oluşturur. Güneydoğu Anadolu, Çukurova, Toroslar ve Gavurdağları yörelerinde yaşayan Türkmen aşiretlerinin yaşayış, duyuş ve düşünüş özellikleri, onun kişiliği ile birleşerek âşık edebiyatına yepyeni bir söyleyiş getirir.

*Şiirlerindeki belirgin olan tema doğa ve aşktır. Ayrılık, gurbet, sıla özlemi, ölüm ise şiirinin bu bütünselliği içinde beliren başka temalardır.

*Duygularını, yaşadıklarını, düşüncelerini içten, gerçekçi ve özgün bir şiir yapısı içinde anlatır. Düşten çok gerçeğe yaslanır. Çıkış noktası yaşanmışlıktır. Ona göre, kişi yaşadığı sürece yaşamdan alabileceklerini almalı, gönlünü dilediğince eğlendirmelidir.

*Düşündüklerini açık, anlaşılır bir dille ortaya koyar. Lirik söyleyişinin özünde, halkının duyuş ve düşünüş özellikleri görülür.

*Karacaoğlan’da sonsuz bir yaşama sevinci vardır. Bu yaşama sevincinin kaynağı güzele, sevgiliye ve doğaya olan tutkunluğudur. Güzelleri, yiğitleri över, dert ortağı bildiği dağlara seslenir.

*İlk kez Karacaoğlan’ın şiirinde sevgililerin adları söylenir: Elif, Anşa, Zeynep, Hürü, Döndü, Döne, Esma, Emine, Hatice... Karacaoğlan’ın gönlü bir güzel ile eğlenmez, bir kişiye bağlanmaz.

*Karacaoğlan’ın sevgiye ve kadına bakış açısı, âşık şiirine yenilik getirir ve bu gelenek içinde etkileyici bir özellik taşır.

*Tanrı kavramı ve din teması şiirinde önemli bir yer tutmaz. Tasavvufla, tekke şiiriyle hiçbir bağlantısı yoktur.

*Karacaoğlan, dil ve ölçü bakımından Divan Edebiyatı'nın ve tekke şiirinin etkisinden uzak kalmıştır.

*Karacaoğlan şiirlerini Anadolu insanının o çağdaki günlük konuşma diliyle yazmıştır. Kullandığı Arapça ve Farsça sözcüklerin sayısı azdır. Yöresel sözcükleri ise yoğun bir biçimde kullanır. Deyimler ve benzetmelerle halk şiirinde kendine özgü bir şiir evreni kurmuştur.

*Karacaoğlan, halk şiirinin geleneksel yarım uyak düzenini ve yer yer de redifi kullanmıştır. Hece ölçüsünün 11'li (6+5) ve 8'li (4+4) kalıplarıyla yazmıştır. Bazı şiirlerinde ölçü uygunluğunu sağlamak için hece düşmelerine başvurduğu da görülür.

*Mecaz ve mazmunlara çokça başvurması, söyleyişini etkili kılan önemli öğelerdir.

*Koşmalar, semailer, varsağılar ve türküler Karacaoğlan’ın şiirleri arasında önemlice yer tutar. Bunların her birinde açık, anlaşılır bir biçimde, içli ve özlü bir söyleyiş birliği kurmuştur.

*Karacaoğlan’ın birçok şiiri bestelenmiştir.

*Pir Sultan Abdal, Âşık Garip, Köroğlu, Öksüz Dede, Kul Mehmet'ten etkilenmiş; şiirleriyle Âşık Ömer, Âşık Hasan, Âşık İsmail, Katibî, Kuloğlu, Gevheri gibi çağdaşı şairleri olduğu kadar 18. yüzyıl şairlerinden Dadaloğlu, Gündeşlioğlu, Beyoğlu, Deliboran'ı, 19. yüzyıl şairlerinden de Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyranî, Zileli Talibî, Ruhsatî, Şem'î ve Yeşil Abdal'ı etkilemiştir.

*Şiirleri 1920'den beri araştırılan, derlenip yayımlanan Karacaoğlan'ın bugüne değin, yazılı kaynaklara beş yüzün üzerinde şiiri geçmiştir. Şiirlerini ilk kez Nüzhet Ergun derleyip yayınlamıştır.

*Cahit Öztelli'nin Karacaoğlan-Bütün Şiirleri adlı derlemesi de önemli Karacaoğlan araştırmalarındandır.

 

Yusuf ALTINSOY / Türk Dli ve Edb. Öğrt.             www.edebiyatname.com

Ziyaretçiler

2850954
Bugün
Dün
Bu Hafta
Geçen Hafta
Bu Ay
Geçen Ay
Toplam
1668
2892
9571
2826566
44932
70647
2850954

İP'niz: 54.81.59.211
Server Time: 2017-09-20 12:49:10

Arama

Aksaray'da Hava

Weather data OK.
Aksaray
17 °C